سيد محمد جواد حسيني

شايعه و جامعه:

بسمه تعالي

شايعه و جامعه:

يكي از موضوعاتي كه در طول و عرض تاريخ تاكنون جامعه بشري را در كل رنج داده وبه زحمت انداخته است، و به عنوان سلاح هولناكي در جنگ هاي رواني، عليه اشخاص و اقوام و ملت ها خواسته يا ناخواسته طراحي شده يا ندانسته به آن دامن زده شده است. تا موجبات مخدوش نمودن عقيده و باوري و شخصيتي و جرياني و مفلوج كردن فكر انسان و تضعيف روحيه ملتي را فراهم كند. شايعه بوده و هست. كه عموماً هدف در هدايت برخي، به آينده اي مجهول و وارد كردن بعضي به تكرار وصحبت از موردي كه آن را متوجه نشده است:

تعريف شايعه: اصطلاحي است كه به نظر عيني و معين اطلاق مي شود. نظري كه مطرح شده تا شنونده به آن اعتقاد پيدا كند. و به طور معمول از طريق صحبت ،از شخص به شخص ديگر يا اشكال ديگر رسانه ها ، منتقل مي شود و بدون اين كه اين امر نيازمند سطحي بالا از برهان و دليل باشد. معمولا فرمول شدت شايعه، به شكل: شدت ، اهميت   ابهام = شايعه، وضع كرده اند.

شايعه داراي طبيعتي معارض است، ممكن به صورت جملاتي آرام آغاز شود. يا وزشي چون يك طوفان داشته باشد ممكن است، مسالمت آميز باشد و در آن آرزوهاي دور و دراز براي آينده اي رويايي،   ممكن است نابود كننده باشد. و مفاهيمي مانند كراهت و تخريب را شامل گردد و با نوسان و گاه خاموشي ، ظهور دوباره با مساعد شدن شرايط همراه است ...... در هر صورت يك بيماري اجتماعي است كه انسان به آن مبتلا مي شود . و تا حدودي دوري و خلاصي از آن نياز و تلاش همگاني و فردي است . شايعه به موضوعاتي كه جامعه، افراد به آن حساس و گاه نيازمند و مورد علاقه آنهاست. ناخنك مي زند.

گاهي شايعه در قالب هاي برگويي ها و لطيفه ها ، دروغ پردازي، تهمت، انواع پيش بيني و پيشگويي ها و ادعاي من مي دانم ها
،... در اين جا: بين خبر و شايعه فرق بايد قائل شد. خبر  بر برهان ، دليل و سند قاطع تكيه دارد. اما شايعه موردي رنگ باخته و غير واضح است. به عنوان مثال اگر از رسانه اي قانون ساخت مسكن "خبرش" منشر مي شود. اين خبري درست است. ولي زماني كه جريان اين خبر ، از بين افرادي شروع مي شود. كه از حقيقت موضوع خبر  به دورند شايعه آغاز مي شود. و تكرار آن بدون ارائه برهان و دليل و همراه با اضافه كردن و يا حذف بخش هايي از آن ، دهان به دهان ادامه مي يابد. تا تقريباّ عده كثيري از مردم آن را باور كنند. و در نهايت شيوه هاي معيني بر اي ترويج و تسّري آن در پيش گرفته مي شود. مانند: شنيده ام ، گفته اند ، از يك منبع مسئول شنيده ام كه ...... يا اخبار دقيقي دارم مبني بر اين كه ..... و يك شرط اساسي براي كامل شدن و شاخه و برگ دادن به آن ، درجه اهميت و انگيزه هاي رواني پيرامون آن، سبب تشديد رواج آن مي شود.گاهي شايعه تنها براساس برخي گمانه زني هاي  مبتني بر حقايق آشكار بوجود مي آيد. مثال بين دو فرد خاص ، يا دو مسئول ؟چه چيزي مورد بحث قرار گرفته است. يا قايقي كه دچار طوفان شده.... تا اينجا حقيقتي وجود دارد. ولي براي«موضوع بحث بين دو مسئول»و  سرنشينان قايق، فرضيات متنوع مداوم چينش مي شوند . و در اغلب اوقات شايعه تنها جعل يك خبر است كه مر و جان آن دانسته يا ندانسته به اردوي خودي براي دشمن شليك مي كنند. و به عنوان جزيي از جنگ كلمات بكار گرفته مي شود. در بسياري از موارد كه زمينه موفقيت در ايجاد طرح ها و برنامه و آبادي و عمران جامعه اي يا پيشرفت فردي، ايجاد مي شود. حسودان و رياكاران و منافقان ، نارسايي هاي خود را با اين هدف كه از اهميت و ارزش قضاياي مورد اشاره بكاهند . يا صورت هاي مختلف آن را تحريف ، يا در موفقيت آن ها شك ايجاد كنند. بر تلاش خود مي افزايند . و مشكل اجتماعي ناشي از شايعه از آنجا سر چشمه مي گيرد كه متاسفانه شنونده آن را واقعيتي خبري فرض مي كنند. و ناخواسته آلوده به ابهامات و شبهات مي گردد. و لذا براي شنونده شايعه – هوش نافذ و آميخته از ارزيابي و انتقال سريع به هدف موضوع  لازم است.تا به علت اين گفتار و رفتار دقت نمايد . و بر هر فرد و جامعه اي لازم است كه با اتحاد وجهت دادن به مقاومت در برابر آن ، نسبت به از بين بردن  شايعه اقدام نمايد.