اسباب ورود به بهشت از نگاه قرآن
- ايمان و عمل صالح
نخستين چيزي كه سرمايه ي اصلي نجات و خميرمايه سعادت و كليد درهاي بهشت شمرده شده ايمان و عمل صالح است، قرآن مي گويد: «و الذين آمنو عملوا الصالحات اولئك اصحابه الجنة هم فيها خالدون(بقره 82) كساني كه ايمان آوردند و اعمال صالح انجام دادند ياران بهشتند، و جاودانه در آن خواهند ماند». اين تعبير يا شبيه آن در آيات بسياري وارد شده است كه تكرار آن بيانگر اهميت موضوع و توجه خاص قرآن نسبت به آن مي باشد. به اين ترتيب قرآن پرده هاي اوهام گروهي از اهل كتاب و مقلدين آن ها را در ميان اقوام و ملل ديگر، كه تصور مي كردند مسأله نجات و ورود در بهشت براساس يك سلسله روابط، يا ضوابطي غير از ايمان و عمل صالح است، پاره مي كند، و انسان ها را براي ساختن خويش در دو بعد عقيده و عمل بسيج مي نمايد، و اتفاقاً آيه ي مورد بحث به دنبال آياتي درباره قوم يهود است كه خود را قوم برگزيده خداوند مي دانستند، و گاهي فرزندان خدا خطاب مي كردند و مي گفتند: «اگر هم نگاه كرده باشيم جز چند روزي آتش دوزخ به ما نخواهد رسيد» گوئي عهد و پيماني با خدا بسته بودند.
- تقوي و خدا ترسي عامل ديگر، تقوي و
پرهيزگاري است؛ كه در آيات فراواني از قرآن مجيد نيز روي آن تكيه شده است، از جمله
در سوره ي مريم بعد از اشاره به جنات عدن و باغ هاي جاودانه ي بهشت، و بخشي، از
نعمت هاي آن مي فرمايد: «اين همان بهشتي است كه ما به ارث به بندگان پرهيزگار خود
مي بخشيم»(تلك الجنة التي نورث من عبادنا من كان تقياً)(مريم63). در آيات فراواني
از قرآن مجيد، تقوي به عنوان كليد بهشت شناخته شده، و مي دانيم تقوي به معني
خويشتن داري، و پرهيز از گناهان، و هر گونه تخلف در برابر فرمان خدا و حق و عدالت
است، يا به تعبير ديگر آن حالت خدا ترسي باطني و كنترل دروني است كه انسان را از
هرگونه آلودگي باز مي دارد، يعني چنان مفهوم جامعي دارد كه انجام همه ي وظائف الهي
اخلاقي انساني را فرا مي گيرد. تعبير به«تلك» در آغاز آيه كه اشاره به دور است در
واقع اشاره اي است به عظمت مقام بهشت، گوئي آن چنان والا است كه از دسترسي فكر و
انديشه ي ما فراتر است. 3- احسان و نيكوكاري عامل ديگري كه از اسباب
مهم ورود در اين كانون بزرگ نعمت الهي است مسأله احسان و نيكو كاري با آن مفهوم
وسيع و گسترده است كه در آيات متعددي به آن اشاره شده از جمله در آيه ي 85 سوره ي
مائده: (فاتابهم الله بما قالوا جنات تجري من تحتها الانهار خالدين منها و ذلك
جزاء المحسنين). خدا بدليل آن چه گفتند بهشتي را كه در زير آن رودهايي جاري است به
آنان پاداش داد و اين پاداش نيكوكاران است». 4- جهاد و شهادت هركس مختصر آشنايي با
منطق قرآن و اسلام داشته باشد مي داند مقام مجاهدان و شهيدان در اسلام فوق العاده
والا است، قرآن با صراحت وعده بهشت را به اين گروه ايثارگر داده است. از جمله در
آيه 11وبه مي فرمايد: «ان الله اشتري من المؤمنين انفسهم و اموالهم بان لهم الجنة
يقاتلون في سبيل الله فيقتلون ويقتلون وعداً عليه حقاً في التوراة والا نجيل و
القرآن و من اوفي بعهده من الله فاستبشروا ببيعكم الذي بايعتم به وذلك هو
الفورالعظيم(توبه 111). «خداوند از مؤمنان جان ها و اموالشان را خريداري مي كند
كه(در برابرش) بهشت براي آنان باشد(به اين گفته كه) در راه خدا پيكار مي كنند مي
كشند و كشته مي شوند، اين وعده حقي است بر او كه در تورات و انجيل و قرآن آمده، و
چه كسي نسبت به عهدش از خدا وفادارتر است، حال كه چنين است بشارت باد بر شما به
خاطر معامله اي كه با خدا كرده ايد، و اين پيروزي بزرگي است». از آيه فوق استفاده
مي شود كه نه تنها شهيدان راه خدا، بلكه پيروز مندان در جهاد نيز مشمول چنين
معامله اي با خدا هستند، همين قدر كه جان خود را در طبق اخلاص گذارده و به ميدان
جهاد مي آورند مصداق معامله با خدا است، و اين كه«يقتلون»(دشمن را مي كشند) مقدم
بر«يقتلون»(خود آن ها شهيد مي شوند) شده است، دليل بر اين است كه هدف اصلي در هم
كوبيدن دشمن است نه شهادت! بنابراين شهادت مقام والائي است كه در اين مسير عائد
گروهي از سعادتمندان مي شود، اما هرگز جهاد به منظور نيل به شهادت انجام نمي شود،
يا به تعبير روشن تر شهادت هدف نيست، بلكه گذر گاهي است در راه هدف.