سيد محمد جواد حسيني

اولياء خدا و اولياء شيطان

از نظر تاريخ جامعه انساني، سابقه اين تقسيم بندي به همان آغاز پيدايش انسان و هبوط آدم (عليه السلام) بر مي گردد. ابليس كه از «خليفه خدا» شدن آدم سخت برآشفته بود، فرود آمدن از جايگاه بلند عبادت شش هزار ساله را در برابر موجودي تازه از راه رسيده برنتافت و از فرمان سجده بر آدم (عليه السلام) سرباز زد و به دشمني با آدم و نسل او سوگند ياد كرد، و بدين گونه «دشمن سوگند خورده» انسانها شد.

«قال أرأيتك هذا الذي كرّمت عليّ لئن أخّرتن الي يوم القيامة لأحتنكنّ ذريته إلاّ قليلاً. قال اذهب فمن تبعك منهم فإنّ جهنّم جزاؤكم جزاء موفوراً. واستفزز من استطعت منهم بصوتك و أجلب عليهم بخيلك و رجلك و شاركهم فى الأموال و الأولاد و عدهم و ما يعدهم الشيطان الاّ غروراً. إنّ عبادى ليس لك عليهم سلطان و كفى بربّك وكيلاً»

شيطان گفت: چه باعث شده است كه كسي ـ چون آدم ـ را بر من كرامت و برتري بخشي! اگر مرا تا روز قيامت مهلت دهي همه فرزندانش ـ بجز عده كمي ـ را گمراه و ريشه كن خواهم ساخت!

خدا فرمود: «برو! هركس از آنان تبعيت تو كند كيفر تو و ايشان دوزخ است، كيفري انبوه!

هركدام از آنها را مي تواني با صدايت تحريك كن! و لشكر سواره و پياده ات را بره آنها گسيل دار! و در ثروت و فرزندان شان شركت جوي! و آنان را با وعده ها سرگرم كن! ولي شيطان جز فريب و دروغ، وعده اي به آنها نمي دهد.

اما بدان) تو هرگز سلطه اي بر بندگان من نخواهي يافت (آنها هيچ گاه به دام تو گرفتار نمي شوند) كافي است كه پروردگارت حافظ آنها باشد.

اگر دقت كنيم «واژه كليدي» در اين تقسيم بندي «تبعيت» است (فمن تبع هداي) (بقره/38) «فمن تبعك» (اسراء/63). اين تعبير در بسياري از آيات مربوط به داستان آدم و عصيان شيطان آمده است، از آن جمله:

ـ «فمن تبعك هداي فلا خوف عليهم و لاهم يحزنون» بقره/ 38

ـ «لمن تبعك منهم لأملأنّ جهنّم أجمعين» اعراف/ 18

ـ «ان عبادي ليس لك عليهم سلطان إلاّ من اتبعك من الغاوين» حجر/ 42

ـ« قال اذهب فمن تبعك منهم فإنّ جهنّم جزاؤكم جزاءً موفوراً» اسراء/ 63

ـ«فمن اتبع هداي فلايضلّ و لايشقي. و من اعرض عن ذكري فإنّ له معيشة ضنكاً»

طه/ 123-124

در يك سو تابعان هدايت هستند، و در سوي ديگر پيروان شيطان؛ كساني كه از هدايت الهي پيروي كنند، از هر گونه هراس و اندوه در امان هستند (فمن تبع هداي فلاخوف عليهم و لاهم يحزنون) (2/ 38) اما كساني كه كفر بورزند و از هدايت الهي پيروي نكنند جاودانه در جهنم خواهند ماند.

پيروي از هدايت الهي يا تبعيت از خطوات شيطان، «عمل» و «انتخاب» است.

ـ «إنّ هذا صراطي مستقيماً و لا تتبعوا السبل فتفرّق بكم عن سبيله... » انعام/ 153

ـ «و هذا كتاب أنزلناه مبارك فاتبعوه... » انعام/ 55

ـ «فالذين آمنوا به و عزّروه و نصروه و اتبعوا النور الذي انزل معه...» اعراف/ 157

ـ «و لاتتبعوا خطوات الشيطان... » بقره/ 168

ـ «و لقد صدّق عليهم ابليس ظنّه فاتبعوه... » سبأ/21