ا حكام را چگونه و از كجا ياد بگيريم؟
احكام پنجگانه تمام كارهايي كه ما انسانها با اختيار خودمان انجام ميدهيم، از نظر دين اسلام حكم معيّني دارد و آن پنج صورت است:
- واجب ؛ آن دسته كارهايي است كه حتماً بايد انجام دهيم؛ مانند نمازخواندن و روزه گرفتن.
- حرام ؛ به كارهايي ميگويند كه نبايد آنها را انجام دهيم، مانند دروغ گفتن، اذيّت كردن ديگران و تهمت زدن.
- مُستحب ؛ به كارهايي ميگويند كه انجام دادن آن بهتر است؛ مانند مسواك كردن و گفتن «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيم» در ابتداي غذا و «اَلْحَمْدُ للَّهِِ رَبِّ الْعالَمِين» در پايان آن.
- مكروه ؛ كارهايي است كه از نظر دين اسلام، انجام ندادن آنها بهتر است؛ مانند خوردن غذاي داغ و فوت كردن به غذا.
- مباح ؛ كارهايي است كه مردم بسيار انجام ميدهند و از نظر اسلام، انجام دادن و انجام ندادن آن يكسان و مساوي است؛ مانند راه رفتن، نشستن و مسافرت رفتن. اگر كارهاي واجب را انجام دهيم و از كارهاي حرام دوري كنيم، خداوند مهربان ما را دوست ميدارد و در اين جهان يا جهان ديگر پاداش ميدهد. انسانهاي خوب و درستكار كساني هستند كه واجب را انجام ميدهند و از كار زشت و حرام پرهيز ميكنند. پس سعي كنيم احكام و دستورات دين را ياد بگيريم تا كارهاي واجب و حرام را به خوبي بشناسيم و به آنها عمل كنيم.
پرسش و پاسخ :
1- احكام دين را در يك جمله تعريف كنيد 2- احكام دين را از چه كسي بايد بياموزيم؟ 3 - مجتهد كيست و كار او چيست؟ 4- براي واجب و حرام، هر كدام دو مثال بزنيد. 5- كار مُباح، چه كاري است؟
* چرا نماز بخوانيم؟
خداوند نعمت هاي زيادي به انسان ها داده است و هر انساني وظيفه دارد از او تشكر و سپاسگزاري كند. يكي از راههاي تشكّر و بلكه بهترين راه آن خواندن نماز است. نماز، تشكر از خداي مهرباني است كه ما را آفريد و به ما گوش و چشم و دهان و دندان و سلامتي داد. كوه ها و دشت ها و جنگل ها و درختان سرسبز و گل هاي رنگارنگ و درياهاي زيبا را براي ما آفريد. خداوند نمازگزاران را دوست دارد و به آنها وعده بهشت داده است. نماز در بين كارهاي واجب اهميّت بسيار بالايي دارد و انسانهاي وظيفهشناس به نماز خواندن اهمت ميدهند و قبل از هر كاري نمازشان را ميخوانند و ما نماز ميخوانيم تا اظهار كوچكي و بندگي در برابر خدا كنيم.
* * *
*چگونه نماز بخوانيم؟
در هر شبانه روز بايد هفده ركعت نماز بخوانيم. اوّل نام هريك از نمازها را با تعداد ركعت هاي آنها ياد ميگيريم و سپس ميآموزيم كه چگونه بايد نماز بخوانيم.
نماز صبح: دو ركعت - نماز ظهر: چهار ركعت - نماز عصر: چهار ركعت - نماز مغرب: سه ركعت - نماز عشا: چهار ركعت
* چه وقت نماز بخوانيم؟
هريك از نمازهاي شبانه روزي، وقت معيني دارد و ما بايد نمازهايمان را در آن وقتها و زمانهاي تعيين شده بخوانيم. اگر در وقت خود نخوانيم و زمان آن بگذرد، گناه كردهايم. وقت نمازهاي شبانه روزي، با طلوع و غروب خورشيد و روشن شدن هوا و تاريك شدن آن تنظيم ميشود. نظم دقيق وقت نمازها به ما ميآموزد كه تمام كارهاي زندگيمان بايد با برنامه و منظّم باشد. اكنون با وقت نمازهاي شبانه روزي، كه پنج تا است آشنا ميشويم:
نماز صبح :وقت نماز صبح، از اذان صبح(1) تا طلوع آفتاب است. پس بايد در اين فرصت نماز صبح را بخوانيم.
نماز ظهر و عصر :وقت نماز ظهر و عصر، از ظهر تا مغرب(2) است. در اين فاصله، بايد اوّل نماز ظهر و سپس نماز عصر را بخوانيم.
نماز مغرب و عشا
از اذان مغرب (كه كمي بعد از غروب آفتاب است) تا نصف شب، وقتِ نماز مغرب و عشا است و بايد نماز مغرب قبل از نماز عشا خوانده شود. بهتر است نمازمان را در اوّل وقت بخوانيم و هر چه به اوّل وقت نزديكتر باشد ثواب بيشتري دارد. بايد هميشه مواظب باشيم كه وقت نماز نگذرد و اگر فراموش كرديم يا صبح خواب مانديم و نمازمان دير شد، بهتر است همان موقع يا وقتي كه ميخواهيم نماز بعدي را بخوانيم، آن نماز را نيز بجا آوريم.
پرسش و پاسخ :
1- بهترين راه سپاسگزاري به درگاه خداوند چيست؟
2- در هر شبانهروز، چند نوبت بايد نماز بخوانيم؟
3- وقت نمازهاي شبانهروزي بر چه اساسي تنظيم ميشود؟
4- چه وقت ميتوانيم نماز صبح را بخوانيم؟